چرا «فقط دانه» کافی نیست؟
در گذشته برای پرندههای خانگی رژیم تمامدانه یا دانه بهعلاوهٔ کمی میوه و سبزی توصیه میشد. این توصیهٔ قدیمی باعث بیماریهای تغذیهای و مرگ زودرس تعداد زیادی از پرندههای خانگی شد [2].
کمبودهای رژیم دانهای:
- رژیم دانهای در بعضی اسیدهای آمینه، ویتامینها (بهخصوص ویتامین A)، مواد معدنی کممصرف و مواد معدنی اصلی مثل کلسیم و سدیم کمبود دارد و چربیاش زیاد است [2].
- فهرست کمبودهای دانهٔ پوستکنده طولانیتر است: لیزین، کلسیم، فسفر قابلجذب، سدیم، منگنز، روی، آهن، ید، سلنیوم، ویتامینهای A، D، E و K، و چند ویتامین گروه B [1].
چرا دانه گولزننده است:
- بخش زیادی از دانه هدر میرود. پوستهٔ دانهها بین ۱۸ تا ۶۹ درصد وزنشان است و پرنده پیش از خوردن آن را جدا میکند [1].
- بعضی دانهها خیلی پرچرباند و چاقی میآورند [1].
- مخلوط کردن پلت با دانه هم معمولاً جواب نمیدهد. پرنده پلت را کنار میگذارد و چیزهای خوشمزهتر را برمیدارد [1].
- دانههایی که پرندهها در طبیعت میخورند زنده و در حال جوانهزدناند و تنوع زیادی دارند. مخلوطهای تجاری خشکاند و گاهی هفتهها تا ماهها در قفسه ماندهاند [2].
جیرهٔ پیشنهادی امروز
برای پرندههای خانگی، پایهٔ جیره یک غذای پلت تجاری است. دانهٔ باکیفیت، آجیل خام، سبزیجات و به مقدار کمتر میوه، جیره را کامل و متنوع میکنند [2].
پرندهها میتوانند از غذای سالم خانواده هم سهم ببرند، به شرط اینکه زیادهروی نشود [2]:
- تخممرغ پخته
- حبوبات پخته
- غلات کامل
- حتی کمی گوشت کمچرب یا ماهی
یک جیرهٔ ترکیبی خانگی از کتاب Small Animal Clinical Nutrition برای طوطیسانان [3]:
- ۲۰ تا ۳۰ درصد دانه و مغزها
- ۲۰ تا ۳۰ درصد سبزیجات سبز تیره، زرد و نارنجی
- ۱۰ تا ۱۵ درصد میوه. از سیب و موز زیاد نخورند، چون ارزش غذایی کمی دارند.
- ۲۰ تا ۳۰ درصد پلت یا غذای اکسترود طوطی، که درست پیش از سرو اضافه میشود.
کتاب میگوید بخش زیادی از این مخلوط را میشود از قبل آماده کرد و در بستههای کوچک فریز کرد [3].
نکته: میوهها و سبزیها هم کمبودهای خودشان را دارند. پرنده ممکن است غذا را بر اساس آب، شیرینی، رنگ و مزه انتخاب کند، نه ارزش غذایی [2]. برای همین پلت پایهٔ جیره است.
کلسیم و شن
- پرندههایی که پلت نمیخورند یا در دورهٔ تولیدمثلاند ممکن است کلسیم بیشتری لازم داشته باشند. «شن محلول» گزینهٔ خوبی است [2].
- شن نامحلول (کوارتز) فقط برای پرندههایی مثل کبوتر است که دانه را با پوست میبلعند [2].
ممنوعهها
- آووکادو برای پرنده سمی است و هرگز نباید داده شود [2].
- هلههوله مثل پیتزا، چیپس و بیسکویت قند، نمک و چربی خطرناکی دارد [2].
- فهرست کاملتر: «خوراکیهای خطرناک برای سگ، گربه و پرنده».
آب
پرنده غدهٔ عرق ندارد و آب در تنظیم دمای بدنش نقش مهمی دارد. آب تازه و تمیز همیشه در دسترس باشد [2].
تغییر از دانه به پلت
تغییر را آهسته انجام دهید و در این مدت پرنده را مرتب وزن کنید تا مطمئن شوید واقعاً غذا میخورد. اگر پرنده پف کرده، بیحال است یا کم میخورد، فوراً با دامپزشک پرندگان تماس بگیرید.
مرغ عشق، عروس هلندی یا قناری دارید؟ «غذای مرغ عشق، عروس هلندی و قناری» را بخوانید.
📚 منابع
سطح شواهد طبقهبندی عملیاتی فلفل شاپ است: A = رهنمود اجماعی، B = پژوهش یا رهنمود معتبر، C = منبع آموزشی، D = اطلاعات تولیدکننده. تاریخ دسترسی: آبان ۱۴۰۵.
-
[1] Ullrey, D. E., Allen, M. E., & Baer, D. J. (1991). Formulated diets versus seed mixtures for psittacines. The Journal of Nutrition, 121(11 Suppl.), S193–S205. سطح B · پژوهش یا رهنمود معتبر
نسخهٔ چاپی
ص. 1 در نسخهٔ دیجیتال
-
[2] Bassert, J. M., Beal, A. D., & Samples, O. M. (2018). McCurnin's clinical textbook for veterinary technicians (9th ed.). Elsevier. سطح B · پژوهش یا رهنمود معتبر
نسخهٔ چاپی
ص. 2246 تا 2250 در نسخهٔ دیجیتال
-
[3] Hand, M. S., Thatcher, C. D., Remillard, R. L., Roudebush, P., & Novotny, B. J. (Eds.). (2010). Small animal clinical nutrition (5th ed.). Mark Morris Institute. سطح B · پژوهش یا رهنمود معتبر
نسخهٔ چاپی
جدول 72-8، ص. 1266 کتاب
سؤالی دربارهٔ غذای پرندهٔ خودت داری؟
از دکتر فلفل بپرس؛ جوابش از همین منابع علمی است. یا پروندهٔ پت بساز تا پیشنهادها بر اساس سن، وزن و شرایط پرندهات باشد.